Koçluk olayına biraz daha yakından baktığımız ilk yazının ardından kaldığımız yerden devam ediyoruz.
İlk yazıda ana hatları ile koçluğun ne olup olmadığını ve koçluk almaya karar verdiğinizde sürecin ilk adımlarını gözden geçirmiştik. Bu yazıda, daha fazlasını merak edenler için, koçlukta kullanılan birkaç yöntemi ve bunların hayatınıza olası etkilerini gözden geçireceğiz. İlk yazıyı okuduğunuzu ve koçluğun ana ilkeleri ile size nasıl fayda sağlayabileceği konularını anladığınızı varsayıyorum.
Koçluk Araç Kiti
Koçun, danışanın kendi seçtiği konu ile ilgili bazı süreçleri takip ederek önce bilgi topladığını, sonra bakış açısı kazandıracak ve çözüme götürecek şekilde sorular sorduğunu ve işinin neredeyse sadece sorular sormak olduğunu söylemiştik. Burada asıl vurgu, boş boş bir sürü soru sormak değil elbette. Yorum yapmadan, yönlendirmeden, yargılamadan kişinin kendi farkındalığını oluşturmak amacı ile sorular soruyor ve cevap almayı bekliyoruz. Ancak tek başına soru sormak her zaman yeterli değil. Koçların bazen bilgi toplamak, bazen konuyu daha da yakından anlamak, bazen de danışanda farklı vizyonlar oluşturmak amacı ile kullandığı bazı araçlara kısaca göz atalım:
Yapılandırılmış soru teknikleri : Koç, üzerinde çalışılmış, amacı ve etkinliği belli bazı soru tipleri konusunda eğitimlidir ve uygulama ile deneyimlidir. 4 soru yöntemi ve buna benzer bazı yöntemler ile yapılandırılmış sorular sorar. Bunlardan bazıları; mevcut durum soruları, engel soruları, fayda soruları, yatay – dikey sorular vs. olabilir.
Değer kartları : Üzerinde “Sadakat”, “Kariyer Gelişimi”, Takdir Görme”, “Güven”, “Dürüstlük” gibi değerlerin yazdığı özel bir kart kitidir. 28 adet değer kartından önce 6 sonra 4 tanesini en önemli olarak seçmesi istenir danışandan. Ortaya çıkan sonuç, onun için hangi değerlerin kritik olduğu, mevcut işinin bunları karşılama oranı ya da kendisinin farkında olması gibi birçok açıdan değerlendirilip yorumlanabilir.
DISC Envanteri : Bu karakter analizi, dünyada kabul görmüş ve birçok kurum tarafından uygunluk kriterlerini anlama açısından kullanılan yaygın bir araçtır. Koç da bu envanteri uygulayarak hem kendisinin hem de danışanın karakteri konusunda bilgisini arttırır. Kişinin “İçe-dönük / Dışa Dönük” oluşu ya da “Hisleri ile / Analitik Düşünme ile” karar veriyor olması iş pozisyonları arasında çok önemli farklar doğuracaktır.
Hayat Çemberi : Danışanın hayatındaki 8 önemli alan ile ilgili değerlendirme yapmasını ve sonra bu değerlendirmeye göre, puanını arttırmak istediği alanlar ile ilgili hedefler koyup taahhütler verip aksiyon planı oluşturmasını isteyen bir yöntemdir. Kariyer, maddi Konular, Sağlık, Aile, Sosyal Hayat gibi başlıklarda değerlendirilir. Ana kullanımı bu şekilde olsa da kariyer ile ilgili başlıkları yazarak bir kariyer çemberi ya da bazı önemli isimlerin yazarak bir ilişki çemberi kurmak, farklı versiyonları yaratmak da mümkündür.
Temel bazı teknikler böyle. Bunlar, benzerleri ya da farklı versiyonları koçluk yolculuğunun çeşitli aşamalarında, gerekli görüldüğünde uygulanacak ve değerli katkıları olacaktır.
Konuyla ilgili aldığım eğitim süreci, okuduklarım ve yukarıya özetlediğimiz bazı kitler ve yöntemler bana şu mesajı veriyor; insanın hayatının birçok alanında doğru düşünme ve değerlendirme tekniklerine ihtiyacı var. Koçun hayatınıza katması beklenen iki kritik önemde konudan bir tanesi bu. Doğru sorularla, doğru araçlarla, sabırla, vizyonla, iyi niyetle, iyi iletişimle koçun yapacağı, sizin ilerleme kaydetmek istediğiniz konuyla ilgili düşünme ve değerlendirme seviyenizi arttırmak olacaktır. E ne var canım, bu teknikleri, problem çözme yaklaşımlarını, analitik düşünmeyi ben zaten yapıyorum diyebilirsiniz. Ancak buradaki asıl durum, insanın bunları kendi kendine yapmasının neredeyse imkansız oluşudur. Örneğin, geçimsiz ve aksi olan, bu nedenlerle ekip iletişiminde, üstleri ile diyaloglarda sıkıntı çeken ve bu durumun mevcut ve gelecek iş başarısını etkileyen bir kişi olduğunu düşünün. Dışarıdan bakan, geri bildirim veren, doğru teknikle ona bunu ispatlayan bir yapı olmadan, bu kişi kendiliğinden durumunun farkına varıp düzeltemeyecektir. Muhtemelen sorunu başka yerlerde arıyor, yükselememesini şansına, bahtına, kötü kadere, yalaka iş arkadaşlarına vs. bağlıyordur. Yukarıya yazmadık ama, geri bildirim alma konusunda danışanın teşvik edilmesi koçluk yaklaşımında kullanılan önemli bir araçtır.
İnsanın kendisine dışarıdan bakması, gerçekte kendisinde olması gereken yetkinlikleri bilmesi zor bir iştir. Ancak bunları bildikten sonra bile, gerekli aksiyonları alabilmesi ve aksiyonları sürdürmesi daha da zordur. Kilo vermek isteyen birisi, vermesi gerektiğinin gayet farkındadır. Neler yapması gerektiğini de bilebilir. Ancak asıl mesele, bunu bir disiplin içinde, caymadan, pes etmeden, motivasyonla devam ettirmektir. İşte koçun hayatınıza katması beklenen 2. kritik önemde olgu budur. Aksiyona dönüştürmediğiniz her farkındalık bence faydadan çok zarar getirir. Üzerinize bir de bilip yapmama stresi getirir. Koçun sizi aksiyona teşvik etmesi, takibini yapması ve ilgiyle ilerlemenizi takip ve takdir etmesi çok önemlidir.
İşte en kaba hatları ile koçluk yaklaşımı, size kazandırabilecekleri ve hayatınızı geliştirme potansiyeli böyle. Bu kurum hala biraz lüks. Çoğunlukla üst düzey yöneticilerde tercih ediliyor ama bu düşünme şekli ile, bu tekniklerle ne kadar erken tanışırsanız bence hayat kalitenizi arttırmak için o kadar iyi olur. Bu konuda aldığım eğitim, keşke hayatımın daha erken döneminde alsaydım dediğim eğitimlerden biri oldu. Ama o zaman alsaydım, şimdiki kadar içeriğini ve değerini bilir miydim bilmiyorum.
Koç Olmak İstiyorsanız
Son olarak, bir koçluk hizmeti almanın ötesine; siz böyle bir koç olmak, bunu yaptığınız işe ek olarak ya da başlı başına bir meslek olarak yapmak için neler yapmak zorundasınız hususuna göz atalım.
Öncelikle buna profesyonel bir meslek olarak niyetlenen birini insanlarla iyi iletişim kurma, sabır, anlayış, empati noktalarında yetenekli olması ve kendini geliştirmesi gerekli bence. Küstah olan, akıl vermeye çalışan, güven ortamı yaratamayan, sizi anlamayan birinden asla böyle bir hizmet almak istemezsiniz. Bu yeteneklerde iyi ya da gelişime açık olduğunuzu düşünüyorsanız izlemeniz gereken yolun kısa bir haritasını sunalım size;
Öncelikle bu konuda yetkin ve deneyimli bir kurumdan eğitim almanız gerekli. Koçluğun temelleri, araç kitleri, doğru teknikleri gibi konuları öğreneceğiniz ve bol bol uygulama yaparak yatkınlığınızı da deneyebileceğiniz bir program olmalı. İnternette küçük bir arama istemediğiniz kadar sonuç verecektir. Profesyonel olmak istiyorsanız; dünyada kabul gören bir federasyonun ya da birliğin onay verdiği eğitim ve sertifikalar, hem doğru şekilde öğrenmenizi, hem de eğitimin sonucunda geçerli bir sertifika almanızı sağlayacaktır. Avrupa da başka toplulukları olsa da şu an dünyada bu konuda en yaygın kurum ICF tir. ICF onaylı eğitim veren kurumlar arasında da dikkatli bir eleme yapın lütfen.
ICF yolunu seçerseniz ACC den başlayan değişik ünvanlar olduğunu göreceksiniz. Aşağıdaki tablo yardımcı olacaktır;
| ACC ACTP | ACC ACSTH | ACC Portfolio |
|
“ICF Akredite Koçluk Eğitim Programı”nın (ACTP) tamamını bitirmiş olmak |
En az 60 saatlik ACTP (Akredite Koçluk Eğitim Programı) ya da ACSTH (Onaylı Koçluk Eğitim Saatleri) tamamlamış olmak |
ICF temel koçluk yetkinliklerini içeren en az 60 saatlik koçluğa özel eğitim alındığını güçlü dökümantasyon ile belgelemek. |
|
En az 8 müşteri ile 100 saatlik (75 saati ücretli) koçluk tecrübesi (Koçluk eğitimleriniz başladıktan sonra) |
Mentor Koç ile 10 saat çalışıldığı online başvuru sırasında belgelenmelidir | Mentor Koç ile 10 saat çalışıldığı online başvuru sırasında belgelenmelidir |
| En az 25 saati ACC unvan başvurunuzdan önceki 18 ay içinde yapılmış olmalı. | Bir koçluk seansının ses kaydı (Türkçe ya da İngilizce) ve yazılı transkripti (İngilizce) başvuruya eklenmeli. | En az 8 müşteri ile 100 saatlik (75 saati ücretli) koçluk tecrübesi (Koçluk eğitimleriniz başladıktan sonra) |
|
Koçluk Bilgi Değerlendirmesi’ni başarı ile (Coach Knowledge Assessment CKA) tamamlamak. Çoktan seçmeli sorulardan oluşan bu değerlendirmenin bir kez yapılması yeterlidir. |
En az 8 müşteri ile 100 saatlik (75 saati ücretli) koçluk tecrübesi (Koçluk eğitimleriniz başladıktan sonra) | En az 25 saati ACC unvan başvurunuzdan önceki 18 ay içinde yapılmış olmalı. |
|
ICF Üyeleri: $100 USD |
En az 25 saati ACC unvan başvurunuzdan önceki 18 ay içinde yapılmış olmalı. | Performans değerlendirmesi (ses kaydı ve yazılı koçluk transkripti başvuru sırasından yüklenmelidir. |
| Üye olmayanlar: $300 USD | Koçluk Bilgi Değerlendirmesi’ni (Coach Knowledge Assessment CKA) başarı ile tamamlamak. Çoktan seçmeli sorulardan oluşan bu değerlendirmenin bir kez yapılması yeterlidir | ICF Üyeleri: $400 USD |
| Tahmini sonuçlanma süresi: 4 hafta | ICF Üyeleri: $300 USD | Üye olmayanlar: $600 USD |
| Üye olmayanlar: $500 USD | Tahmini sonuçlanma süresi: 14 hafta | |
| Tahmini sonuçlanma süresi: 4 hafta |
Bu sadece ACC ( Acredited Coach Certifate) için izlenebilecek 3 yol. Bu en temel profesyonel koç sertifikası ve yıllar içinde daha fazla saatlik deneyim isteyen PCC (Profesyonel) ve MCC (Master) ünvanlarına da geçebilirsiniz. Her ünvan temel eğitime ilave olarak en az %75’i ücretli uzun koçluk saatleri yapmanızı ve kayıt altına almanızı gerektiriyor. Başta bunları 1 TL’lik sembolik ücretlere de yapabilirsiniz. Amaç sertifika öncesinde yeterince deneyim kazanmanız ve size gelen ve gelmeyi sürdüren danışanlarınızın olması. Bu konuda geçirdiğiniz tüm deneyimleri saat – konu – danışan gibi temel bilgilerle kaydetmeniz başvuruda işinizi çok kolaylaştıracaktır.
Bu sertifikaları almak, deneyim kazanmak ve temel eğitimleri uygulamak işin 1. kısmı. Çok çok zor değil ama çok basit de değil. Bundan sonrası size kalıyor. İnsanların hayatlarına ne kadar dokunduğunuz, ne kadar faydalı olabildiğiniz, kendinizi geliştirmeye ne kadar devam ettiğiniz başarılı koç olmanızın anahtar değişkenleri.
Sertifika şart mı?
2015 yılında 4. Koçluk Konferansı ICF (Uluslararası Koçluk Federasyonu) düzenlendi. Bu konferansta yapılan bir sunum koçlukla ilgili bir inceleme ve araştırma özetiydi ve oldukça ilgi gördü. Estima Araştırma CEO’su Hasan Tanla’nın sunumundaki ana başlıklardan bir kaçına değinelim;
- Koçların % 86’sı 36 yaş üstü.
- % 46’sı bir şirkete bağlı olarak çalışıyor.
- % 51’i koçluk eğitimi almadan önce profesyonel olarak çalışıyordu.
- Çalışanların %30’u müdürdü ve %24’ü İnsan Kaynakları departmanında çalışıyordu.
- %47’si yüksek lisans mezunu.
- Eğitim alan ancak ACC, PCC, MCC gibi ICF’in verdiği unvanları almayan koçların oranı %62.
Gördüğünüz gibi, ICF ünvanı olmayan koçların oranı 4 yıl önce %62 imiş ve ben oranın çok değiştiğini zannetmiyorum. Yani danışanınız size, yetkinliklerinize güvendiği sürece ve siz kendi etkinliğinizden eminseniz resmi belgelendirme şart değil. Ama yine de onaylı eğitimlerin içeriği oldukça iyi ve ben koçumun mutlaka uluslararası formasyondan da geçmiş olmasını tercih ederdim. Çünkü ICF onaylı eğitimlerde altı önemle çizilen koçluk girişiminin mentorluğa, danışmanlığa, akıl hocalığına, tavsiye verme fonksiyonuna dönüşmesi çok muhtemel. Çok ince çizgilerle ayrılmış ve özellikle dikkat edilmezse hemen birbirine girebilecek kavramlar bunlar.
Profesyonel koçluk için izlenebilecek tek yol ICF değil elbette, dünyaca ünlü koç Marshall Goldsmith’in bile kendine özel bir eğitim programı var. Başka bir çok girişim de mevcut.
Yazı dizisine burada son veriyorum. Eğitimle ya da koçlukla ilgili ilave bilgi isteyen olursa seve seve paylaşırım. Bir platformdan bana ulaşmanız yeterli.
Yazıyı üstat Marshall Goldsmith’in çok satan kitabının başlığı ile bitirelim. Bu başlık neden bir noktadan sonra bu ve benzeri desteklere ihtiyaç duyabileceğinizi özetliyor;
WHAT GOT YOU HERE, WON’T GET YOU THERE
Sizi buraya kadar getiren şey, oraya götürmez. Okumanızı tavsiye ederim. Size bu güne dek başarı sağlayan özellikleriniz daha ileri gitmeniz için yetmeyebilir. Başka yetkinliklere ihtiyacınız olabilir ya da mevcutların daha da geliştirilmesine. Daha az teknik, daha fazla politik olmanız gerekebilir mesela. Öyle ya da böyle, kendinizi yeniden değerlendirmeniz, geri bildirim almanız ve bir uzman ile yapılandırılmış bir yolculuğa çıkmanız her zaman faydalıdır…
http://acikerisim.pau.edu.tr/xmlui/bitstream/handle/11499/2975/Ozlem%20Ozbay%20.pdf?sequence=1&isAllowed=y
https://selinyetimoglu.com/2015/06/01/nasil-profesyonel-koc-olunur-diye-soranlara-cevap-veriyorum/