Poyraz RüzgarıHayat, Yönetim, Felsefe

Gelecek 50 Yıl

Geçmişteki 50 yıla bakarak gelecek 50 yılı öngörmek mümkün müdür?

50 yıl öncesinin bugün ile ilgili öngörüleri ne kadar tutmuştur?

2007 yılında GM firması dünyanın en büyük otomotiv üreticisi olmasının 76. yılını kutladı. Üst üste 76 yıldır en büyük üretici olan ve o an için 25 Milyar dolarlık bir nakit rezervi olan GM bu kutlamadan 18 ay sonra iflasını açıkladı. Günümüzde şirketlerin değerleri çoğunlukla sanal balon değerlerden oluşuyor. O yüzden bir gecede inanılmaz büyüklüklere ulaşıp bir gecede batıyorlar. Bu nedenle, en azından benim gibi konuyla ilgili kısıtlı bilgisi bulunanlar için, gerçek değerleri anlamak ve bunlar üzerinden öngörüler geliştirmek çok kolay değil.

Google markası ile bildiğimiz Alphabet şirketinin sürücüsüz araç girişimi Waymo’yu duymuşsunuzdur.  Son 10 yıldır geliştirilen ve gelecek 50 yıla damgasını vurmasına kesin gözüyle bakılan teknoloji bu, ve birazdan bu konudaki tahmin ve analizlerin bir kısmını paylaşacağım. Ancak gerçek değerler ve öngörü zorluğu ile ilgili önce bir örnek daha vereyim.

Waymo çalışmalarına, biraz geç de olsa, dev otomobil üreticileri de karşılık verdi ve kendi platformlarını ve yazılımlarını geliştirme çabasına girdiler. Bu bağlamda GM 2016 yılında Uber benzeri araç kiralama yazılımı Lyft hisseleri için 500 Milyon dolar ve sürücüsüz araç teknolojileri firması Cruise için tam 1 milyar Dolar harcadı. 1 milyar dolar 40 kişiden az çalışanı olan Cruise gibi bir “start-up” firmasına harcandı ama şu an bu firmanın şişirilmiş balon değeri 14.6 Milyar dolar. Bu GM’in kendi değerine yakın.

Bu sanal ve kafa karıştırıcı rakamları bir kenara bırakıp işin özüne bakalım. Dev otomobil firmaları (artık teknoloji firmalarının değerleri karşısında pek dev değiller ama), büyük yazılım firmaları ve yüzlerce alt firma arasında astronomik rakamlar harcanan bir “sürücüsüz araç” yarışı son hız devam ediyor.  BMW ile Mercedes bu konuda güçlerini birleştirdi. Ford ise Volkswagen ile ortaklaşa çalışmalar yürütüyor. Yazılım tarafında Uber ve Lyft arasında rekabet var. Elbette bunlara destek olan birçok kamera, sensör, analiz vs. firması da gelecek pastasından pay alma yarışında.

“Sürücüsüz Araç” Gelecek mi?

Sürücüsüz araç gelecek mi sorusunu sormak için çok geç kalmışım. Çünkü çoktan gelmiş de haberimiz yokmuş.

  • Wymo şirketinin halihazırda çoğu Arizona’da kayıtlı 600 aracı çalışıyor. 100’lerce aracın daha Phoneix’de Waymo One ticari servisinde kullanılacağı söyleniyor.
  • Ford test edilen 100 araca sahip
  • Uber’in kayıtlı 200’e yakın aracı var
  • Las Vegasta Aptiv (eski Delphi) firmasının Lyft yazılımı kullanan ve Casinolar arası hizmet veren 30 ticari aracı var
  • Drive.ai firması 3’ü Arlington 4’ü Texas’ta olmak üzere 7 araç işletiyor.
  • Optimus firması Boston yakınlarındaki bir yerleşimde 5 araç işletiyor.
  • Bunların dışında Voyage firmasının Kaliforniya civarında 15 aracı var, May Mobility 6 aracı işletiyor.

 

Örnekler çoğaltılabilir ama halen dünyada 1000’den fazla sürücüsüz araç çalışıyor. Uber geçen Mart ayında Arizona’da bir kaza yaşamış ve testleri bir süreliğine durdurmuş ve kaza ile ilgili bulabildiğim tek kayıt bu. Elbette destekleyici teknolojilere yatırım da son hız devam ediyor. Örneğin Delphi hükümeti Suzuki Maruti ile ortaklaşa bir “Sürücüsüz Araç Test Parkuru” inşa ediyor.

Tüm bu bilgilerin ışığında, özellikle otomotiv sektörünün gelecek 50 yılına dair güçlü bir öngörü elde etmek mümkün. Biz yerli otomobil sevdasında koşarken veriler otomotiv sektöründe satış rakamlarının dramatik şekilde düşeceğini ve insanların kişisel olarak araç sahibi olmaktansa “Robotaxi” denen anlık araç servislerine yöneleceğini gösteriyor. Zira satınalma masrafı yok, bakım masrafı yok, yakıt derdi yok, kasko yok, saçma sapan vergiler yok.

Did you know …
… that robotaxis will become a cheaper mobility option than private vehicles in urban
environments in 2030?
… that in 2030, one car in ten sold could be a shared car, according to the McKinsey Urban
Mobility 2030 Berlin case study?
… that in the McKinsey 2017 Consumer Survey, 67 percent of consumers currently using
carsharing expect to increase their usage “a lot” in the next two years?

 

Yukarıdaki alıntı McKinsey’in “Race to 2050 – A Vision For The Europian Automobile Industry” yani “2050 yarışı – Avrupa Otomobil endüstrisi için bir vizyon” isimli raporundan alıntıdır. Şunları ifade ediyor:

Bunları biliyor musunuz…

  • …Robot taksilerin 2030 yılında, şehir içinde kişisel olarak araç sahibi olmaktan daha ucuz hale geleceğini?
  • …McKinsey’in 2030 yılı Berlin şehir içi taşımacılığı vaka analizine göre, 2030 yılında satılan her on araçtan birinin paylaşlan araba olacağını?
  • …McKinsey’in tüketici araştırmasına göre, halihazırda Uber benzeri araç kiralama uygulamalarını kullananların %67’sinin önümüzdeki 2 yıl bu kullanımlarını çok daha fazla arttıracaklarını ifade ettiğini… 

Değer Hızla El Değiştiriyor

Uber, Lyft, Waymo gibi yazılım esaslı firmaların piyasa değerleri ile büyük yatırımları ve binlerle ifade eden işgüçleri ile otomotiv ana üreticilerinin değerlerinin kıyaslaması da manidar.

 

Kaynak : www.ft.com

Waymo’nun piyasa değeri tek başına Ford, General Motors ve Volkswagen’in piyasa değerleri toplamından fazla. Bu durum bana bir yönden korkutucu geliyor. Çünkü bu piyasa değerleri, çok az çalışanın olduğu firmalarca yaratılıyor ve istihdam açısından devasa rakamlara işverenlik yapan firmaların değeri giderek düşüyor. Katma değer yaratan ve gelir pastasını yiyen çok az sayıda teknoloji gurusu ve çok düşük bir payı paylaşmak zorunda kalan milyonlar, daha önceki yazılarımızda da belirttiğimiz bir sosyal krize doğru götürebilir insanoğlunu. Dijitalleşme, otomasyon gibi eğilimlerin yan etkileri için de çözümler yaratılması gerekli.

Önümüzdeki 20 – 30 yılda, dijitalleşen dünyanın çok daha fazla otomasyon çözümü ile geleceği şimdiden çok net. Aşağıdaki grafik, bir otomobilin üretim bedelinin yüzde kaçını elektronik aksamın oluşturduğunu ve yıllar içerisinde nasıl değiştiğini gösteriyor.

 

İncelediğim birkaç analiz 2030 ve 2050 yıllarında otomotiv sektörü özelinde projeksiyonlar yapmaya çalışıyor ve hemen hemen aynı hikayeyi anlatıyor. Bu raporları dünya geneli için de benzer kabul edebiliriz zira ulaşım dünyanın çok önemli bir kısmını doğrudan etkileyen, en çok kaynak yaratan ve en çok yatırım yapılan lokomotif sanayi sektörü hala.

Uzmanlar otomotiv sektörünü bekleyen iki derin darbe olduğunu konuşuyor. Financial Times makalesine göre; önümüzdeki 12 – 18 ay içinde Amerika’da derin bir resesyon bekleniyor. Buna ilave olarak “Baby Boomer” denen 80 öncesi kuşaktan çok fazla sayıda emeklinin sisteme dahil olması bir ekonomik etki yaratacak ve araba satışları 17 Milyon seviyesinden 11 milyon seviyelerine kadar düşecek. Bu seviye 2008 yılında patlak veren, GM ve Chrysler’in iflasına Ford’un ise 14,6 milyar dolar zararına yol açan kriz seviyesi ile aynı. Ancak bu kez uzmanlar bu seviyenin kalıcı olacağına da inanıyorlar; aynen şöyle diyor makalede;

“The collapse in auto sales in the coming years could be as severe as it was during the great recession,” says Bain partner Mark Gottfredson. “Only this time, the sharply lower demand will be permanent.”

Araç satışlarındaki düşüş büyük kriz zamanındakine gerileyecek ancak bu kez bu büyük talep düşüşü kalıcı olacak diyor özetle.

İkinci darbe ise robot taksiler ile gelecek; insanların daha fazla ortak taşıt kullanma eğilimi, sürücüsüz araç teknolojileri daha az insanın kendi arabasını satın almak istemesine yol açacak görünüyor.

Çözüm nedir?

Raporlar Avrupa ve Amerika için hazırlandığından aslında onlara yönelik görüş ve tavsiyelere yer veriliyor. Örneğin McKinsey Avrupa Otomotiv 2050 vizyon raporunda, şu an dünyanın en önemli teknolojik ürün pazarlayan marketi olan Avrupa’nın araba teknolojileri, araç ve servis hizmetleri veren yapısından hızla insan ve eşya taşımasına yönelik sayısız çözümler sunan bir taşımacılık endüstrisine geçiş yapması gerektiği belirtiliyor. Benzer şekilde Amerika otomotiv sektörünün de dramatik bir değişimle, teknoloji odaklı taşımacılık üzerine iş yapısını değiştirmesi ve ve sürücüsüz araç, robot taksi gibi konseptlere uyum sağlayacak şekilde kartlarını doğru oynaması gerektiği salık veriliyor.

Peki Türkiye’de otomotiv sektörü geleceği nasıl okumalı? Ana sanayi ve ona iş yapan yan sanayi ile satış sonrası yedek parça üreten firmalar için ayrı durum senaryoları mı var?  Türkiye’nin 5 – 10 – 30 yıllık sürdürülebilir sanayi stratejisini bilen var mı?

Başkaları 2019 yılında 2050 planlaması yaparken ve hatta bunun alt yapısını 10 yıl önce başlatmışken, ben önümü Mart seçimlerine kadar görebilmeye bozuluyorum biraz. Ülkemin en önemli problemi önünü görebilen vizyon sahibi ve ana amacı ülkeye hizmet etmek olan yöneticilerden yoksun olması. Bu özelliklere sahip olanların ise o koltuklara oturamaması.

Bizim ülke olarak mutlaka önümüzde açıkça duran bu trendleri nasıl yakalayacağımızla ilgili stratejiler üretmemiz gerekli. Avrupa’nın değişiminin hangi olası işleri bu tarafa kaydırabileceği, bizim bu yazılım, test, mühendislik konularını seyretmek ve kopyalamak zorunda mı olduğumuzu düşünmeliyiz.

Ağustos böceği misali kış geldikten sonra kışa hazırlanmaya çalışmak aptallığını yapmamalıyız. Zira kış geliyor ve bu hiç sürpriz değil…

Daha Fazla Bilgi:
https://adage.com/article/cmo-strategy/waymo-s-commercial-driving-service-launches-today/315881/https://www.indiatoday.in/auto/cars/story/delphi-tests-self-driving-taxis-in-singapore-332824-2016-08-02
https://www.moneycontrol.com/news/technology/auto/delhi-govt-maruti-to-develop-automated-driving-test-tracks-2469075.html
https://www.reuters.com/article/us-waymo-selfdriving-factbox/how-waymo-compares-to-u-s-rivals-in-the-race-for-robotaxis-idUSKBN1O41M6
https://www.ft.com/content/dc111194-2313-11e9-b329-c7e6ceb5ffdf
https://www.moneycontrol.com/news/technology/auto/auto-tech-wars-mercedes-is-now-aiming-for-the-top-spot-3360871.html

 

 

Poyraz Rüzgarı

Yazıyı paylaş

Paylaşım ekranı açılır. Sen onaylamadan hiçbir şey gönderilmez.